پارگی پروتز سینه؛ علائم، تشخیص و زمان مراجعه به پزشک

پارگی پروتز سینه اتفاقی نادر اما ممکن است؛ در پروتزهای سالین معمولاً با کاهش سریع حجم سینه به‌راحتی قابل تشخیص است، اما در پروتزهای سیلیکونی اغلب هیچ علامت ظاهری ندارد و تنها با تصویربرداری مانند MRI یا سونوگرافی کشف می‌شود. به همین دلیل، پارگی پروتز سیلیکونی را «نشت خاموش» هم می‌نامند.

اگر پروتز سینه دارید و نگران احتمال پارگی آن هستید، شناخت علائم هشداردهنده و زمان مناسب مراجعه به پزشک می‌تواند از بروز عوارض جدی‌تر جلوگیری کند.

چرا پارگی پروتز سینه رخ می‌دهد؟

پروتزهای امروزی دوام و کیفیت بالایی دارند، اما مانند هر وسیله پزشکی دیگر، طول عمر محدودی دارند. عوامل اصلی این عارضه شامل موارد زیر است:

• فرسودگی طبیعی با گذشت زمان: پوسته پروتز پس از سال‌ها استحکام اولیه خود را از دست می‌دهد؛ اگرچه بسیاری از پروتزهای جدید بیش از ۱۰ تا ۲۰ سال بدون مشکل باقی می‌مانند.
• ضربه شدید به قفسه سینه: تصادف، سقوط از ارتفاع یا آسیب‌های ورزشی سنگین می‌توانند فشار زیادی به پروتز وارد کنند.
• آسیب حین جراحی‌های بعدی: استفاده از ابزار جراحی در نزدیکی پروتز، در جراحی‌های دیگر ناحیه سینه، در موارد نادر می‌تواند باعث سوراخ‌شدگی شود.
• انقباض کپسولی شدید: سفت و ضخیم شدن بیش‌ازحد بافت اسکار اطراف پروتز می‌تواند فشار مداومی روی آن وارد کند.
• نقص نادر در ساخت پروتز: انتخاب برند معتبر و دارای تأییدیه بین‌المللی، احتمال این نوع مشکل را کاهش می‌دهد.

علائم پارگی پروتز سینه چیست؟

نشانه‌های این عارضه بسته به نوع پروتز (سالین یا سیلیکونی) و میزان نشت، متفاوت است:

1. کاهش ناگهانی حجم یا عدم تقارن سینه‌ها – معمولاً بارزترین علامت پارگی در پروتزهای سالین.
2. درد، حساسیت یا ناراحتی غیرعادی در اطراف پروتز.
3. تغییر در قوام یا سفتی بافت سینه، به‌ویژه در پروتزهای سیلیکونی که واکنش بافتی ایجاد می‌کنند.
4. تورم، قرمزی یا التهاب در ناحیه سینه.
5. جابه‌جایی یا تغییر محل قرارگیری پروتز که باعث تغییر ظاهر سینه می‌شود.
6. تشکیل توده یا برجستگی جدید در اطراف پروتز، ناشی از تجمع سیلیکون نشت‌کرده.
7. عدم وجود هیچ علامت مشخص – در بسیاری از پارگی‌های سیلیکونی، هیچ نشانه‌ای دیده نمی‌شود و تنها تصویربرداری می‌تواند آن را آشکار کند.

چگونه پارگی پروتز سینه تشخیص داده می‌شود؟

در پروتز سالین، کاهش سریع حجم سینه معمولاً به‌تنهایی برای تشخیص کافی است، چون محلول سالین به‌طور طبیعی توسط بدن جذب می‌شود. در پروتز سیلیکونی، به دلیل غلظت بالای ژل، نشت اغلب در همان کپسول اطراف پروتز باقی می‌ماند و علامت ظاهری ایجاد نمی‌کند؛ به همین دلیل پزشکان برای تشخیص قطعی از MRI، سونوگرافی یا در برخی موارد سی‌تی‌اسکن استفاده می‌کنند. سازمان‌های نظارتی معمولاً توصیه می‌کنند حتی بدون علامت، غربالگری دوره‌ای پروتز سیلیکونی هر چند سال یک‌بار انجام شود.

پارگی پروتز سینه چه خطراتی به همراه دارد؟

اگر این عارضه به‌موقع بررسی و درمان نشود، ممکن است منجر به این پیامدها شود:

• تغییر فرم، افتادگی یا عدم تقارن دائمی سینه‌ها
• تشدید درد و ناراحتی موضعی
• تشکیل توده‌های خوش‌خیم ناشی از نشت سیلیکون در بافت اطراف
• افزایش احتمال التهاب یا واکنش بافتی

در بیشتر موارد تأییدشده، پروتز آسیب‌دیده باید خارج و در صورت نیاز با پروتز جدید جایگزین شود.

چه زمانی باید فوراً به پزشک مراجعه کرد؟

پارگی پروتز سینه معمولاً یک وضعیت اورژانسی نیست، اما نباید نادیده گرفته شود. در صورت مشاهده هر یک از علائم زیر، بهتر است در اسرع وقت با جراح خود تماس بگیرید:

• کاهش ناگهانی و محسوس حجم یک یا هر دو سینه
• درد شدید یا رو به تشدید
• تغییر شکل غیرمعمول یا نامتقارن شدن سریع سینه‌ها
• تورم یا قرمزی همراه با احساس گرمی در ناحیه پروتز

دکتر حمیدرضا مکارچیان، فوق تخصص جراحی پلاستیک ترمیمی و سوختگی، به بیمارانی که پروتز سینه دارند توصیه می‌کند در صورت هرگونه تغییر غیرعادی در شکل یا احساس سینه، برای بررسی دقیق و در صورت لزوم انجام تصویربرداری تخصصی مراجعه کنند تا در صورت تأیید پارگی، تصمیم درمانی مناسب و به‌موقع گرفته شود.

نکته مهم: تشخیص قطعی پارگی پروتز سینه فقط از طریق معاینه بالینی و تصویربرداری تخصصی ممکن است. این مقاله جنبه اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین ارزیابی پزشک معالج نیست.

درمان پارگی پروتز سینه

سؤالات متداول

۱. آیا پارگی پروتز سینه همیشه علامت دارد؟ خیر، به‌خصوص در پروتزهای سیلیکونی، بسیاری از پارگی‌ها بدون علامت هستند و فقط با MRI یا سونوگرافی قابل تشخیص‌اند.

۲. آیا پرواز با هواپیما باعث پارگی پروتز سینه می‌شود؟ خیر، تغییرات فشار هوا در پرواز عامل شناخته‌شده‌ای برای پارگی پروتز سینه نیست.

۳. بعد از تأیید پارگی پروتز سینه چه اقدامی لازم است؟ در بیشتر موارد، جراح پروتز آسیب‌دیده را خارج کرده و در صورت تمایل بیمار، آن را با پروتز جدید جایگزین می‌کند.

۴. چگونه می‌توان خطر پارگی پروتز سینه را کاهش داد؟ انتخاب جراح مجرب، پرهیز از ضربه به قفسه سینه، رعایت مراقبت‌های بعد از عمل و معاینه دوره‌ای پروتز، از مهم‌ترین راه‌های پیشگیری هستند.