رابطه ماموپلاستی و شیردهی قطعی و یکسان برای همه افراد نیست؛ در بسیاری از موارد شیردهی بعد از عمل کاملاً ممکن است، اما احتمال کاهش حجم شیر تولیدی وجود دارد و همهچیز به تکنیک جراحی، میزان حفظ مجاری شیری و عصبهای اطراف هاله بستگی دارد. بهطور خلاصه، پاسخ نه «بله قطعی» است و نه «خیر قطعی»، بلکه بستگی به جزئیات عمل هر فرد دارد.
اگر قصد بارداری در آینده را دارید و به فکر ماموپلاستی هستید، دانستن این جزئیات پیش از عمل میتواند به تصمیمگیری بهتر شما کمک کند.
چرا رابطه ماموپلاستی و شیردهی به تکنیک جراحی بستگی دارد؟
بافت پستان از غدد شیرساز، مجاری انتقال شیر و عصبهایی تشکیل شده که پیامرسانی برای شروع تولید و ترشح شیر را برعهده دارند. در بیشتر اعمال ماموپلاستی، بخشی از بافت غدهای همراه با چربی برداشته میشود و در برخی تکنیکها، نوک پستان هم به موقعیت جدیدی منتقل میشود. هرچقدر این جابهجایی با حفظ بیشتر مجاری و عصبها همراه باشد، رابطه ماموپلاستی و شیردهی مطلوبتر خواهد بود.
تکنیک پدیکل در برابر پیوند آزاد نوک پستان
تکنیک جراحی انتخابشده، مهمترین عاملی است که رابطه ماموپلاستی و شیردهی را در هر فرد تعیین میکند:
- تکنیک پدیکل: در این روش، نوک پستان همراه با بخشی از بافت زیرین (پدیکل) که شامل مجاری شیری، عصبها و رگهای خونی است، جابهجا میشود. این روش رایجترین تکنیک ماموپلاستی است و معمولاً شانس بیشتری برای حفظ توانایی شیردهی فراهم میکند.
- پیوند آزاد نوک پستان: در این روش، نوک پستان بهطور کامل جدا و بهصورت پیوند پوستی در محل جدید قرار میگیرد. در این حالت، اغلب مجاری شیری و عصبها بهطور کامل قطع میشوند و احتمال شیردهی موفق بسیار کم است، هرچند حس لمسی ممکن است تا حدی بازگردد.
نقش عصبها و مجاری شیری در شیردهی بعد از عمل
عصبهای اطراف هاله، سیگنال مکیدن نوزاد را به مغز منتقل میکنند تا هورمونهای لازم برای تولید و ترشح شیر آزاد شوند. اگر این عصبها در حین عمل بریده شوند، ممکن است تا یک تا دو سال طول بکشد تا دوباره رشد کنند و حس طبیعی بازگردد. از سوی دیگر، مجاری شیری بریدهشده گاهی از طریق فرایندی به نام «بازکانالیزه شدن» دوباره به هم متصل میشوند یا مسیرهای جدیدی برای عبور شیر شکل میگیرد؛ به همین دلیل، رابطه ماموپلاستی و شیردهی همیشه در همان لحظه بعد از عمل مشخص نمیشود و ممکن است با گذشت زمان بهبود یابد. به همین علت، هیچ پاسخ قطعی و یکسانی برای رابطه ماموپلاستی و شیردهی در تمام بیماران وجود ندارد.
چه عواملی احتمال شیردهی موفق بعد از ماموپلاستی را افزایش میدهند؟
نتیجه ماموپلاستی و شیردهی در کنار هم، بهندرت از یک قانون ثابت پیروی میکند؛ اما چند عامل زیر معمولاً شانس موفقیت را بیشتر میکنند:
- حفظ اتصال نوک پستان به بافت زیرین (پدیکل): هرچه این اتصال کاملتر حفظ شود، احتمال شیردهی موفق بیشتر است.
- گذشت زمان کافی بین عمل و بارداری: طبق برخی مطالعات، افرادی که چند سال بعد از عمل باردار میشوند، معمولاً شیر بیشتری تولید میکنند.
- میزان بافت غدهای باقیمانده: حجم پستان بهتنهایی نشاندهنده میزان شیر تولیدی نیست؛ آنچه اهمیت دارد، سلامت بافت غدهای باقیمانده است.
- مشاوره پیش از عمل با جراح درباره برنامههای بارداری: این گفتوگو به جراح کمک میکند تکنیکی را انتخاب کند که بیشترین حفظ ممکن مجاری و عصبها را داشته باشد.
اگر شیر کافی تولید نشود چه باید کرد؟
حتی وقتی نتیجه ماموپلاستی و شیردهی در کنار هم بهطور کامل مطلوب پیش نرود، بسیاری از مادران میتوانند بخشی از تغذیه نوزاد را از راه شیردهی مستقیم و بخشی را با شیر خشک یا شیر دوشیدهشده تکمیل کنند. مشورت با متخصص شیردهی (مشاور لاکتاسیون) میتواند به افزایش هرچه بیشتر شیر موجود کمک کند.
پیش از هر تصمیمی برای انجام ماموپلاستی، بهخصوص اگر بارداری در برنامههای آینده باشد، بهتر است این موضوع صریح با جراح در میان گذاشته شود، چون گفتوگوی شفاف پیش از عمل، مؤثرترین راه برای بهبود رابطه ماموپلاستی و شیردهی در آینده است. دکتر حمیدرضا مکارچیان، فوق تخصص جراحی پلاستیک ترمیمی و سوختگی، در مشاورههای پیش از عمل معمولاً از بیماران درباره برنامه بارداری آینده سؤال میکند تا در انتخاب تکنیک جراحی، حفظ حداکثری مجاری شیری و عصبهای ناحیه هاله در اولویت قرار گیرد.
نکته مهم: پاسخ دقیق درباره احتمال شیردهی بعد از عمل، به جزئیات فردی هر بیمار و تکنیک جراحی انتخابشده بستگی دارد و تنها پزشک معالج میتواند با بررسی سوابق و نوع عمل، ارزیابی دقیقتری از رابطه ماموپلاستی و شیردهی برای همان فرد ارائه دهد.
سؤالات متداول
۱. آیا رابطه ماموپلاستی و شیردهی در همه تکنیکهای جراحی یکسان است؟ خیر، تکنیکهایی که نوک پستان را همراه با مجاری و عصبها حفظ میکنند، معمولاً تأثیر کمتری روی شیردهی دارند نسبت به روش پیوند آزاد نوک پستان.
۲. چند سال بعد از ماموپلاستی بهتر است باردار شد؟ هرچه فاصله بین عمل و بارداری بیشتر باشد، معمولاً بافت پستان زمان بیشتری برای بهبود داشته و شانس تولید شیر کافیتر است.
۳. آیا حس نوک پستان بعد از عمل برمیگردد؟ در بسیاری از موارد، حس تا یک تا دو سال بعد از عمل بهتدریج بازمیگردد و همین بازگشت حس، معمولاً نشانه خوبی برای بهبود رابطه ماموپلاستی و شیردهی است؛ در روش پیوند آزاد نوک پستان این احتمال کمتر است.
۴. اگر شیر کافی تولید نشود، آیا نوزاد در خطر است؟ خیر، در صورت کمبود شیر ناشی از ماموپلاستی و شیردهی همزمان، میتوان با مشورت مشاور شیردهی، ترکیبی از شیردهی مستقیم و شیر مکمل برای تغذیه کامل نوزاد استفاده کرد.
